کنکور و شرایط خاص

نکات کاربردی برای روزه داران کنکوری:
مواد غذایی مناسب برای مطالعه کنکوری ها و تقویت حافظه مواد غذایی مفید برای روزه داری در ماه رمضان
بادام زمینی آب لیموترش تازه و تخم شربتی یک نوشیدنی سالم
تخم مرغ و لبنیات مخلوط مغز بادام‌، جوانه گندم و شربت
انگور، انبه ، موز و هندوانه و پیاز میوه جات مانند زرد آلو و انجیر و توت‌فرنگی و کدو سبز
کشمش و عسل آب میوه و دوغ خانگی
آب، آب پرتقال و چای سبز سوپ(بهترین ماده غذایی در ماه رمضان)
انجیر خشک یا تازه سبزیجاتی از قبیل شاهی و سالاد
شکلات تلخ شربت خاکشیر، فرنی و حریره بادام

به طور طبيعي با خوردن غذا و ورود آن به معده، هضم در معده آغاز مي شود. به دنبال آن غذا در روده باريک به قند (گلوکز) تجزيه شده و گلوکز وارد جريان خون مي شود. همزمان انسولين نيز توسط لوزالمعده به داخل خون آزاد مي گردد. نهايتاً گلوکز يا قند با کمک انسولين وارد سلولهاي بدن شده و جهت توليد انرژي و زنده ماندن آنها به کار مي رود.
حال در مواردي مانند غذا نخوردن و استفاده زياد از داروهاي کاهنده قند خون چه به صورت خوراکي و چه به صورت تزريقي در افراد ديابتي، قند خون کاهش مي يابد که ممکن است به طور ناگهاني باشد يا به صورت تدريجي. اما در هر حال بايد سريع درمان شده و برطرف شود؛ چرا که برخلاف ساير اندامهاي بدن سلولهاي مغزي اولا فقط از ميان اشکال مختلف قندها فقط گلوکز را مي توانند مصرف نموده و دوم نمي توانند قند خون را ذخيره کرده و در مواقع افت آن استفاده کنند و سوم جهت استفاده از گلوکز نيازي به انسولين ندارند و لذا به محض کاهش قند خون از ميزان خاصي، چون نمي توانند عملکرد خود را انجام دهند فرد دچار کاهش سطح هوشياري شده و حتي ممکن است دچار زمين خوردگي شود.
نگرانی افت قند خون در افراد روزه دار کنکوری
ميزان طبيعي قند خون 70 تا 110 ميلي گرم در دسي ليتر است. علائم پايين آمدن غير طبيعي سطح گلوکز خون زماني اتفاق مي افتد که گلوکز خون به کمتر از 60 ميلي گرم در دسي ليتر کاهش يابد. در افراد مبتلا به دیابت اين عارضه ممکن است در اثر بالا بودن ميزان انسولين يا داروهاي ضد ديابت خوراکي، گرسنگی و فعاليت جسمي خيلي زياد ايجاد شود ولی برای افراد سالم روزه دار مشکلی تحت عنوان افت قند خون وجود ندارد. از سوی دیگر با توجه به اینکه مدت زمان غذا نخوردن و روزه داری در تابستان طولانی است، غلظت کتون‌ها بالا می رود. ( در مواردی که بدن قادر به تامین انرژی از قند نباشد، چربی ها را شکسته و از آنها استفاده می کند که در نتیجه کتون ها ساخته می شوند، با آزاد شدن چربی‌ها، مواد کتونی سمی در کبد تولید و وارد جریان خون شده و در نهایت بیماری خطرناکی را باعث می شود.) لذا روزه داران باید توجه نمایند که اصول صحیح تغذیه ای را در ماه مبارک رمضان در پیش گرفته و هیچ یک از وعده های افطاری و سحری را حذف ننمایند زیرا نخوردن وعده سحر با افزایش کتون‌ها در خون منجر به سردرد، سرگیجه، بی حالی، عصبانیت، کم تحملی، ضعف و افت قندخون می شود و حذف وعده سحری به بهانه های مختلف مثل بیشتر خوابیدن یا سبک تر بودن، مشکلات زیادی را از لحاظ جسمی بخصوص در تابستان با هوای گرم و روزهای بلند ایجاد می کند؛ در حالیکه سحری کامل، سحری است که با تامین انرژی روزانه و داشتن چربی و پروتئین کافی، از افت قندخون جلوگیری کند و درمجموع مانند یک وعده نهار باشد. مصرف میوه و سبزیجات در برطرف کردن گرسنگی و تشنگی بدن بخصوص برای روزه اهمیت دارد. همچنین سالاد به همراه کمی روغن زیتون، آبلیمو یا سرکه و مصرف حبوبات و لبنیات می تواند برای وعده سحری مناسب باشد. نوشیدن آب برای جلوگیری از ایجاد اختلال در روند هضم و جذب غذا باید حداقل نیم ساعت قبل از خوردن سحری باشد. خوردن مواد غذایی شور، خیلی شیرین (مثل زولبیا بامیه)، بسیار تند و دارای ادویه توصیه نمی شود چرا که باعث افت قندخون شده و فرد را در طول روز گرسنه می کند. خواب بعد از خوردن سحری، ترشح اسید و ریفلاکس معده (برگشت محتویات معده به قسمت های فوقانی) را سبب می شود از این رو بهتر است فرد بعد این وعده اصلا نخوابد یا حداقل یک تا یک ساعت و نیم بعد از صرف سحری خوابیده شود. افراد کنکوری پس از این بازه نیم ساعتی و سبک تر شدن معده به مطالعه بپردازند.

تغییر الگوی خواب در رمضان
بسیاری از افراد در شبانه روز بین 6 تا 8 ساعت می خوابند که در زمان روزه داری این الگو بر هم می‌ریزد؛ چرا که اغلب وعده سحر را بیدار هستند و صبح به سرکار می‌روند. مدت زمان خواب شبانه در ماه رمضان کاهش می یابد ولی این میزان کاهش خواب شبانه با افزایش مدت زمان خواب نیمروز جبران می‌شود.
اختلال در خواب منجر به کاهش کیفیت خواب، خستگی، کاهش عملکرد مغزی در طول روز، خواب آلودگی و کاهش عملکرد روزانه فرد می‌شود. مدیر گروه روزه داری اسلامی پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه الگوهای شبانه روزی خواب در ماه مبارک رمضان با تاخیر و تغییراتی همراه است، افزود: افرادی که می خواهند روزه بگیرند باید این تغییرات را به نحوی مدیریت کنند. به همین دلیل بهتر است که از یک ماه قبل بدن خود را آماده کنند و از نظر مصرف مواد غذایی بتواند روزه داری بهتری داشته باشد. همچنین اگر فردی همیشه در حال ریزه خواری است بهتر است که از قبل آن را کم کند و کنار بگذارد تا در ماه مبارک رمضان با مشکلی مواجه نشود.
رمضان فرصتی برای کنترل قند و چربی در افراد چاق
روزه گرفتن برای سلامت افراد سالم نه تنها ضرر ندارد که مفید هم هست. دوستان چاقی که تمایل به رژیم لاغری گرفتن دارند توجه کنند که با روزه گرفتن فرصت خوبی جهت کنترل وزن خود می یابند.روزه داری منجر به کنترل قند و چربی خون می شود. بنابراین، افرادی که قند خون و فشارخون دارند، می توانند پس از مشورت با پزشک خودشان، روزه بگیرند.
پیشگیری از یبوست روزه‌ داران
برای پیشگیری از یبوست، مصرف مایعات کافی بویژه آب،‌ آبمیوه‌های طبیعی، آلو، انجیر و روغن زیتون همراه سالاد کاهو در وعده سحر و افطار توصیه می‌شود. بدترین عادت برای باز کردن روزه در زمان افطار، نوشیدن آب سرد و نوشابه است که موجب مشکلات گوارشی بویژه سوء‌هاضمه، یبوست و حتی معده دردهای طولانی می‌شود. بنابراین پس از یک روز طولانی روزه‌داری، مناسب است افطار خود را با یک غذا و نوشیدنی گرم و ترجیحا کمی شیرین که سبک و ساده و زودهضم نیز باشد، شروع کنید و در مصرف افطاری زیاده‌روی نکنید.
با سردرد روزه‌داری چه کنیم؟
یکی از مشکلات شایع‌ بسیاری ازروزه‌داران در ماه رمضان سردرد بویژه بعد از افطار و صبح‌ها هنگام بیدار شدن از خواب است که علت 90 درصد این سردردها گرسنگی و تشنگی طولانی‌مدت است. در واقع وقتی بدن در طولانی‌مدت گرسنه و تشنه می‌ماند مدت کوتاهی پس از مصرف غذا با افت قند مواجه می‌شویم و سردرد می‌گیریم. بنابراین باید نوع تغذیه‌مان را تغییر دهیم و سالم غذا بخوریم.
مثلا اگر عادت به نوشیدن روزانه چند فنجان چای دارید کم‌کم مقدار چای مصرفی‌تان را کم کنید تا هنگام روزه‌داری به دلیل کمبود کافئین دچار سردرد نشوید. همچنین به مرور زمان حجم غذایتان را کاهش دهید تا با کوچک شدن حجم معده از شدت گرسنگی‌تان کاسته شود. برای پیشگیری از سردرد ناشی از تشنگی هم باید در فاصله افطار تا سحر مایعات بخورید. برای پیشگیری از بروز سردرد طی روزه‌داری در وعده سحر مواد غذایی مقوی مثلا ترکیبی از پروتئین و کربوهیدرات همراه با کمی میوه یا آبمیوه بخورید و برای خوابتان برنامه‌ریزی داشته باشید.
خوراک ها و نوشیدنی هایی که نباید در ماه رمضان خورد
افراد روزه دار باید از خوردن غذاهای سرخ کرده و غذاهای که بسیار چرب هستند پرهیز کنند. و همچنین باید از غذاهایی که حاوی شکر فراوان هستند نیز خوداری کنند، چون این مواد سبب مشکلات گوارشی مثل سوزش سر دل و اضافه وزن خواهند شد.
بنابراین، خوردن برخی از مواد غذایی همچون آش رشته ، زولبیا و بامیه ، پشمک ، شله زرد ، حلوا ، پلو و خورشت در هنگام افطار توصیه نمی شود. و ممکن است سلامت روزه دار را تهدید کند و باعث بروز مشکلاتی در بدن شود. بهتر است از شیرینی های طبیعی نظیر خرما، کشمش و … استفاده شود.

کله پاچه، سیرابی و شیردان موجب تشنگی زیاد می شود، لذا بهتر است در ماه رمضان از خوردن اینگونه غذاها خوداری شود.
از مصرف نوشیدنی هایی مانند چای، قهوه و نسکافه در وعده سحری در ماه رمضان باید پرهیز کرد، چون این نوشیدنی‌ها ادرار آور هستند و باعث دفع آب موجود در بدن و تشنگی فرد می‌شوند.
از مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین بالا بخصوص پس از صرف غذا شدیداً پرهیز کنید. چای یا قهوه به علت داشتن کافئین از جذب مواد معدنی و عناصر لازم برای بدن (مثل آهن) جلوگیری می کند و سبب کم خونی می شود.
بنابراین، خوردن برخی از مواد غذایی همچون آش رشته ، زولبیا و بامیه ، پشمک ، شله زرد ، حلوا ، پلو و خورشت در هنگام افطار توصیه نمی شود. و ممکن است سلامت روزه دار را تهدید کند و باعث بروز مشکلاتی در بدن شود. بهتر است از شیرینی های طبیعی نظیر خرما، کشمش و … استفاده شود.
کله پاچه، سیرابی و شیردان موجب تشنگی زیاد می شود، لذا بهتر است در ماه رمضان از خوردن اینگونه غذاها خوداری شود.
از مصرف نوشیدنی هایی مانند چای، قهوه و نسکافه در وعده سحری در ماه رمضان باید پرهیز کرد، چون این نوشیدنی‌ها ادرار آور هستند و باعث دفع آب موجود در بدن و تشنگی فرد می‌شوند.
از مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین بالا بخصوص پس از صرف غذا شدیداً پرهیز کنید. چای یا قهوه به علت داشتن کافئین از جذب مواد معدنی و عناصر لازم برای بدن (مثل آهن) جلوگیری می کند و سبب کم خونی می شود.
نوشیدنی مناسب در ماه مبارک رمضان آب است، زیرا برای جلوگیری از کم آبی و سم زدایی ناشی از متابولیسم موادغذایی، توصیه می شود آب و آب میوه به مقدار زیاد مصرف شود. حداقل بین 8 تا 10 لیوان آب و مایعات در فاصله افطار تا سحر به صورت جرعه جرعه و در فواصل مختلف بنوشید.
خوردن غذاهای نمکی و تند در طول ماه رمضان توصیه نمی شود چون هنگام روزه داری باعث کم آب شدن بدن می شوند.
مشکل بوی بد دهان و چگونگی رفع آن
بوی بد دهان از موارد آزاردهنده ای است که برخی روزه داران با آن مواجه می شوند؛به گفته متخصصان تغذیه، طولانی بودن مدت روزه داری در روزهای گرم تابستان، خشک شدن دهان در اثر کاهش آب بدن، پر و بدخوری از جمله دلایل بوی بد دهان هستند. تحقیقات نشان می دهد که در حالت عادی که فرد روزه نیست بدن از قند خون برای سوخت و ساز خود استفاده می کند اما در هنگام روزه داری که قند کافی در بدن وجود ندارد، چربی ها در بدن تجزیه می شوند و موادی به نام کتون ها را تولید می کنند که به صورت گاز از دستگاه تنفس خارج و سبب بوی بد دهان می شوند.

مصرف زیاد موادغذایی حاوی پروتئین مانند گوشت قرمز، آبزیان و پرندگان می تواند سبب بروز بوی بد دهان شود، بنابراین برای پیشگیری از این مشکل باید از این نوع موادغذایی در وعده های افطار و سحر در ماه رمضان کمتر استفاده شود.
مصرف میوه و سبزی در فواصل بین افطار و سحر می تواند از بروز بوی بد دهان پیشگیری کند، ادامه داد:مصرف موادغذایی حاوی انواع سبزی ها به صورت پخته نیز در این زمینه موثر است.
روزه داران از مایعات و میوه و سبزی های حاوی فیبر فراوان مانند سیب، کاهو، کلم و هویج در فواصل بین افطار تا سحر و به ویژه وعده سحر بیشتر مصرف کنند.
پرخوری و انباشته شدن موادغذایی فشار زیادی بر روی معده و روده ها وارد می کند و در نتیجه به سوء هاضمه، عدم جذب مناسب موادغذایی و گاهی بروز ریفلاکس (بازگشت غذا از معده به مری) در افراد و در نهایت بوی بد دهان منتهی می شود.
مشکلات گوارشی نیز مانند زخم های دستگاه گوارش فوقانی (معده و روده باریک)، ریفلاکس و رشد باکتری ها در روده کوچک که همراه با نفخ معده است می تواند از دلایل بروز بوی بد دهان در زمان روزه داری باشد. به گفته پزشکان، بیماری هایی مانند عفونت های کبدی، کلیوی، دیابت پیشرفته، عفونت های دندان و لثه و التهاب حفره های بینی نیز می تواند سبب بروز بوی بد دهان در افراد شود.
ضعف ناشی از مطالعه برای کنکور در ماه رمضان و چگونگی رفع آن؟
افراد روزه حتما در افطار پنیر را با سیاه‌دانه یا همراه با گردو و سبزی‌خوردن بخورند چون خوردن پنیر به‌ تنهایی یا با خیار و گوجه‌فرنگی و هندوانه به دلیل اینکه سردی است به تدریج باعث ایجاد ضعف در افراد روزه و مشکلات گوارشی می‌شود.
استفاده از مواد غذایی گرم در وعده افطار توصیه می شود: «خرما، گردو، حلوا ارده، عسل، شله‌زرد، سوپ و آش شله‌قلمکار خوراکی‌های گرمی هستند که مصرف آنها در وعده افطار در حد متعادل توصیه می‌شود. با توجه به اینکه مصرف گرمی‌ها ضعف ایجادشده در طول روز را رفع می‌کند، تاکید بر این است که افراد روزه حتما با گرمی‌هاروزه خود را افطار کنند.»
خوردن ماست هم از نظر طب سنتی توصیه نمی‌شود و برای دریافت کلسیم، پیشنهاد می‌شود افراد روزه قبل از خواب یک لیوان شیر گرم یا ولرم را با شیره انگور بخورند تا احساس ضعفی هم که در طی روز به دنبال روزه برای فرد ایجاد شده، رفع شود.
مصرف شیر گرم با شیره انگور به مبتلایان به کم‌خونی توصیه می شود: «نوشیدن شیر با شیره انگور باعث می‌شود جذب آهن و کلسیم غذا به خوبی صورت بگیرد از این رو مصرف این نوشیدنی به افرادی که دچار کمبود کلسیم و آهن و همچنین مبتلا به پوکی استخوان هستند، پیشنهاد می‌شود.»
چگونه با 17 ساعت روزه داری در فصل گرما تشنه نشویم؟
نوشیدن هشت لیوان آب و مصرف یا عدم مصرف برخی مواد غذایی، می‌توانید تا حد زیادی از احساس تشنگی در طول مدت روزه‌داری کم کنید.
در وعده سحر از غذاهای پرچرب و مواد غذایی که قند ساده دارند مانند قند، شکر، نوشابه، شیرینی، زولبیا، بامیه و شله زرد خودداری کنید.
مصرف مواد غذایی مانند تخم مرغ پخته، تن ماهی، غذاهای کنسروی، قهوه، کاکائو، چای پررنگ، آب یخ و گوشت زیاد در وعده سحر می‌تواند موجب افزایش احساس تشنگی در طول مدت روزه داری شود.
خوردن میوه‌های فصل مانند هندوانه، گیلاس و زردآلو در مدت افطار تا سحر می‌تواند تا حد زیادی از احساس تشنگی در طول مدت روزه‌داری جلوگیری کند.
مصرف انواع خورش و بویژه خورش سبزیجات مانند خورش کرفس و کدو در وعده سحر عامل موثری برای کاهش احساس تشنگی در طول مدت روزه‌داری است.